Hoensbroek, Grote Sint Janskerk
De kerk
De Grote Sint Janskerk, of de Grote St. Johannes Evangelistkerk te Hoensbroek-Centrum is gebouwd in de jaren 1905-1906 naar een ontwerp van architect Caspar Franssen (Tegelen, 1860-Roermond, 1932) door aannemer Paes. Het is een neogotische, driebeukige basiliek met een vijfzijdig gesloten koor en een dakruiter. Het middenschip heeft vier traveeën. De kerk heeft stenen kruisribgewelven en zuilen en pilasters met siermetselwerk. Opgetrokken in rode ringovenstenen en met raamkozijnen die geaccentueerd worden door terracotta profielsteen van een andere kleur. De daken zijn met leien bedekt. De geplande toren is nooit gebouwd, waardoor de verhouding tussen lengte en hoogte niet lijkt te kloppen. Ook door de nog steeds aanwezige noodvoorgevel maakt het geheel een plompe indruk. De lengte-as loopt van zuidwest naar noordoost (= priesterkoor)
De afgesproken bouwprijs bedroeg 28.400 gulden, de renovatie in 1991 kostte 1,6 miljoen gulden.
De kerk is indertijd gebouwd, omdat de oude Sint Janskerk te klein werd voor het groeiend aantal parochianen. Het was de bedoeling het oude parochiekerkje af te breken en op dezelfde locatie de nieuwe, grotere kerk te bouwen. Dankzij het provinciebestuur ging dit plan niet door en kon de oude Sint Janskerk, waarvan het oudste gedeelte nog uit de middeleeuwen stamt, behouden blijven. De nieuwe kerk werd gebouwd ca 200m ten zuiden van het oude kerkje.
Pastoor Jan Lucas Röselaers, die 1911 bouwpastoor G. Coolen opvolgde, zorgde voor de (sobere) aankleding van het interieur en voor de plaatsing van de glas-in-loodramen in de koorsluiting. In de kerk prachtige kruiswegschilderingen uit 1928 van de Roermondse kunstschilder Jean Thoolen op panelen van 3 x1,2m.
Boven de ingang aan de westgevel bevindt zich een beeld van Johannes de Evangelist geplaatst in 1973 en afkomstig van de afgebroken RK meisjesschool St Jan, gelegen aan de kruising Nieuwstraat/Hoofdstraat.
De dichtstbijzijnde kolenmijn: de Staatsmijn Emma, productieperiode 1911-1973
De ramen
In het priesterkoor vijf hoge smalle gebrandschilderde glas-in-loodramen ramen waarvan de maker onbekend is. De beide buitenste ramen in art-decostijl uit 1922, de andere drie mogelijk uit 1908.
Bronnen:
Website Kerkgebouwen in Limburg
Website www.glasmalerei-ev-web.de van Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jahrhunderts e.V. /Limburg, Hoensbroek
www.demijnen.nl/actueel/nieuws/een grote kerk voor de Mijnwerkers (gepubliceerd in 2015)
Paul Borger en Jo Brassée, De grote St. Jan-Evangelist en het oude kerkhof, Hoensbroekse Historie nr 10, juni 2015
